Poniżej prezentujemy osiem przypadków, w których Dyrektor KIS lub sąd administracyjny potwierdził prawo do skorzystania z ulgi. Każdy przypadek obejmuje opis działalności podatnika, poniesione koszty oraz treść rozstrzygnięcia.

‍

Mechanizm ulgi na prototyp

‍

Na wstępie warto przypomnieć o tym co to jest za ulga i jak działa.

Ulga została wprowadzona art. 18ea ustawy o CIT z dniem 1 stycznia 2022 r. Pozwala odliczyć od podstawy opodatkowania 30% sumy kosztów produkcji próbnej nowego produktu i kosztów wprowadzenia na rynek nowego produktu. Roczne odliczenie nie może przekroczyć 10% dochodu z innych źródeł przychodów niż z zysków kapitałowych. Nadwyżkę można rozliczać przez sześć kolejnych lat podatkowych.

Kosztami kwalifikowanymi produkcji próbnej są (art. 18ea ust. 5 CIT):

• cena nabycia lub koszt wytworzenia fabrycznie nowych środków trwałych zaliczonych do grup 3–6 i 8 KST – pkt 1,

• wydatki na ulepszenie poniesione w celu dostosowania środka trwałego do uruchomienia produkcji próbnej – pkt 2,

• koszt nabycia materiałów i surowców nabytych wyłącznie w celu produkcji próbnej – pkt 3.

Więcej można przeczytać >>>tutaj<<<

‍

Potwierdzone przypadki

‍

Przypadek 1: Wypełniacz mineralny do podłóg SPC

‍

Spółka – producent surowców mineralnych – przeprowadziła prace badawczo-rozwojowe, które doprowadziły do opracowania nowego produktu: innowacyjnego wypełniacza mineralnego stosowanego w płytach podłogowych SPC (Stone Plastic Composite). Spółka miała stać się jedynym polskim producentem tego wyrobu i sprzedawać go jako samodzielny produkt handlowy zewnętrznym odbiorcom.

W celu uruchomienia produkcji próbnej spółka poniosła koszty nabycia kompletnej linii technologicznej złożonej z fabrycznie nowych środków trwałych:

• układ kruszenia i suszenia (Grupa 5 KST),

• układ mielenia i separacji (Grupa 5 KST),

• sprężarka i osuszacz (Grupa 4 KST),

• układ zasilania energii elektrycznej (Grupa 3 KST),

• zbiorniki magazynowe 300 m³ – 3 sztuki (Grupa 6 KST).

Spółka poniosła również koszty nabycia materiałów i surowców przeznaczonych wyłącznie do produkcji próbnej Wypełniacza, poniesione do etapu zakończenia prób technologicznych i opracowania finalnych receptur nowego produktu. Inwestycja finansowana była ze środków własnych spółki – bez leasingu.

Dyrektor KIS uznał całość stanowiska spółki za prawidłowe. Potwierdził, że: (1) Wypełniacz spełnia definicję nowego produktu z art. 18ea ust. 1 i 2 CIT; (2) koszty nabycia wymienionych fabrycznie nowych środków trwałych zaliczonych do grup 3–6 KST stanowią koszty produkcji próbnej z art. 18ea ust. 5 pkt 1 CIT; (3) koszty materiałów i surowców do produkcji próbnej stanowią koszty kwalifikowane z art. 18ea ust. 5 pkt 3 CIT.

Organ potwierdził również, że „cena nabycia” środków trwałych obejmuje – zgodnie z art. 16g ust. 3 CIT – koszty transportu, załadunku i wyładunku, ubezpieczenia w drodze, montażu, instalacji i uruchomienia programów, odsetek oraz prowizji naliczonych do dnia przekazania środka trwałego do używania.

Interpretacja 0111-KDIB1-3.4010.612.2022.2.MBD  z dnia 15 listopada 2022 r.

‍

Przypadek 2: Nowa linia do produkcji shotów owocowych

‍

Producent napojów opracował nowy produkt – bezalkoholowego „shota owocowego”. Była to nowa kategoria produktów, nieprodukowana dotychczas przez spółkę. Shot to produkt do picia przygotowany głównie na bazie soku owocowego lub warzywnego, bogaty w składniki biorące udział w metabolizmie, bez dodatku cukrów, aromatów ani sztucznych barwników.

Spółka poniosła koszty nabycia linii produkcyjnej obejmującej m.in.:

• pasteryzator,

• płaskownik,

• trójniki, rury i armaturę,

• kuchenkę próżniową,

• koszty transportu i montażu urządzeń,

• odsetki od linii kredytowej naliczone do dnia przekazania środka trwałego do używania.

Spółka poniosła także koszty nabycia materiałów i surowców przeznaczonych wyłącznie do produkcji próbnej: surowców do produkcji shotów, etykiet do opakowań i samych opakowań. Część shotów wyprodukowanych w ramach produkcji próbnej spółka sprzedała.

Interpretacja z 22 września 2023 r. przyniosła kilka kluczowych rozstrzygnięć. Po pierwsze, organ potwierdził, że sprzedaż wyrobów próbnych nie pozbawia prawa do ulgi:

„fakt, że Spółka sprzedała produkty wyprodukowane w ramach produkcji próbnej nie odbiera Spółce prawa do zastosowania ulgi na prototyp.”

Po drugie, Dyrektor KIS potwierdził, że „faktyczne poniesienie” kosztów kwalifikowanych oznacza faktyczną zapłatę, nie sam fakt powstawania kosztu (np. przyjęcia środka trwałego do używania). W efekcie faktury za elementy linii wystawione w 2021 r., ale zapłacone w 2022 r., uprawniły do odliczenia za 2022 r. Co więcej, spółka mogła skorzystać z ulgi za 2022 r. nawet jeśli formalnie wprowadziła linię produkcyjną do ewidencji środków trwałych dopiero w 2023 r.

Koszty materiałów, surowców, etykiet i opakowań zakupionych wyłącznie na potrzeby produkcji próbnej zostały potwierdzone jako koszty kwalifikowane z art. 18ea ust. 5 pkt 3 CIT.

Interpretacja 0111-KDIB1-3.4010.413.2023.1.PC  z 22 września 2023 r.

‍

Przypadek 3: Nowy produkt ekologiczny z materiałów recyklingowanych

‍

Spółka – lider polskiego rynku w swojej branży – opraco-wała nowy produkt wytwarzany w całości z materiałów pochodzących z recyklingu. W dotychczasowej technologii jedynie część składników finalnego produktu pochodziła z materiałów recyklingowanych. Nowy produkt z założenia miał być całkowicie ekologiczny – w 100% z surowców wtórnych – co było odpowiedzią na wymagania unijnych regulacji ekologicznych i polityk CSR nabywców.

Nowa linia technologiczna (Grupa 4 KST) składała się z fabrycznie nowych urządzeń, zintegrowanych w jeden system i sfinansowanych częściowo z leasingu finansowego. Spółka ponosiła także koszty nabycia materiałów i surowców do produkcji próbnej, w tym materiałów do testowań na liniach odbiorców.

Dyrektor KIS w interpretacji z 26 września 2022 r. potwierdził (pytania 1 i 3):

• nowy produkt spełnia definicję nowego produktu z art. 18ea ust. 1 i 2 CIT,

• koszty nabycia materiałów i surowców – w tym poniesione do etapu zakończenia prób technologicznych i odbioru finalnego linii wraz z prototypowymi seriami do testów akceptacyjnych na liniach odbiorców – stanowią koszty kwalifikowane z art. 18ea ust. 5 pkt 3 CIT.

Pytanie 2 – czy wartość początkowa środków trwałych finansowanych leasingiem finansowym stanowi koszt kwalifikowany z art. 18ea ust. 5 pkt 1 CIT – zostało uznane za NIEPRAWIDŁOWE. Organ uzasadnił:

„skoro Wnioskodawca finansuje inwestycję w Środi trwałe (…) za pomocą leasingu finansowego to kwota odpowiadająca wartości początkowej (…) nie będzie stanowiła kosztu produkcji próbnej nowego produktu.”

UWAGA: Leasing finansowy środków trwałych wykluczył prawo do odliczenia ich wartości początkowej jako kosztu kwalifikowanego. KIS uznał, że przy leasingu finansowym podatnik formalnie nie ponieśł „ceny nabycia” w rozumieniu art. 16g ust. 3 CIT. Jeśli planujesz finansować inwestycję leasingiem – to kluczowa pułapka, którą należy uwzględnić przed złożeniem wniosku.

Interpretacja 0111-KDIB1-1.4010.362.2022.3.MF z 26 września 2022 r.  

‍

Przypadek 4: Zbiorniki LPG toroidalne i cylindryczne oraz cylindry

‍

Spółka produkuje zbiorniki LPG: toroidalne, cylindryczne oraz cylindry ciśnieniowe. W ramach prowadzonych prac badawczo-rozwojowych opraco-wała nowe warianty tych produktów. Kluczowym zagadnieniem interpretacji była kwalifikacja etapu rozruchu technologicznego jako „produkcji próbnej” w rozumieniu art. 18ea ust. 3 CIT.

Dyrektor KIS w interpretacji z 13 grudnia 2022 r. potwierdził, że etap rozruchu technologicznego – obejmujący wykonywanie prób i testów przed uruchomieniem pełnowymiarowej produkcji – spełnia definicję „produkcji próbnej” z art. 18ea ust. 3 CIT. Rozruch technologiczny stanowi etap od momentu poniesienia pierwszego kosztu związanego z tym etapem do momentu rozpoczęcia produkcji nowego produktu.

Interpretacja ta ma istotne znaczenie praktyczne: sformułowanie „etap rozruchu technologicznego produkcji” z art. 18ea ust. 3 CIT odpowiada temu, co w praktyce przemysłowej rozumie się pod pojęciem rozruchu instalacji lub linii produkcyjnej. Organ nie wprowadził dodatkowych wymogów formalnych ani ograniczeń czasowych, których brak wprost w ustawie.

Interpretacja 0114-KDIP2-1.4010.120.2022.2.MW  z dnia 13 grudnia 2022 r.

‍

Przypadek 5: Instalacja do produkcji koncentratu białek serwatkowych (WPC)

‍

Spółdzielnia mleczarska zamierzała uruchomić produkcję nowego produktu: koncentratu białka serwatkowego w proszku (whey protein concentrate, WPC). Nowy produkt nie znajdował się wcześniej w ofercie spółdzielni. Był wzbogacony o składnik ograniczający określone właściwości surowca, co odróżniało go od standardowych produktów dostępnych na rynku.

Instalacja obejmowała kompleksowy łańcuch technologiczny: filtrację membranową, wyparnie, suszarnię rozpyłową oraz modernizację istniejących środków trwałych. Ze względu na specyfikę montażu część elementów Instalacji mogła zostać zakwalifikowana jako ulepszenie już posiadanych środków trwałych z grup 3–6 i 8 KST, a nie jako nabycie nowych środków trwałych. Wynagrodzenie za Instalację płatne było w pięciu transzach.

Dyrektor KIS w interpretacji z 9 kwietnia 2026 r. uznał stanowisko za prawidłowe we wszystkich zakresach.

Potwierdzone zostało, że:

• Nowy Produkt (WPC) stanowi nowy produkt w rozumieniu art. 18ea ust. 1 i 3 w zw. z ust. 2 CIT,

• koszty Instalacji stanowią koszty produkcji próbnej z art. 18ea ust. 5 pkt 1–2 CIT, obejmując zarówno cenę nabycia nowych środków trwałych, jak i wydatki na ulepszenie istniejących środków trwałych z grup 3–6 i 8 KST,

• rokiem poniesienia kosztów produkcji próbnej będzie rok podatkowy, w którym opłacona zostanie ostatnia transza wynagrodzenia wynikającego z umowy.

Interpretacja ta jest szczególnie istotna z dwóch powodów. Po pierwsze, potwierdza, że art. 18ea ust. 5 pkt 2 CIT (wydatki na ulepszenie istniejących środków trwałych) funkcjonuje równolegle do pkt 1 (nabycie nowych śT) i obie kategorie mogą być stosowane łącznie w ramach jednej inwestycji. Po drugie, rozstrzygnięto, że przy wieloetapowym finansowaniu (transze) rok kosztu wiąże się z rokiem faktycznej zapłaty ostatniej transzy, nie z datą podpisania umowy ani wcześniejszymi płatnościami.

Interpretacja 0114-KDIP2-1.4010.49.2026.2.DK z dnia 9 kwietnia 2026 r.  

‍

Przypadek 6: Nowy model produktu motoryzacyjnego (europejski lider branży)

‍

Wnioskodawca – europejski i światowy lider w produkcji wyrobu motoryzacyjnego – opraco-wał nowy model swojego produktu wyposażony w nowy skład chemiczny. Nowy skład chemiczny wyrobu był efektem wieloletnich prac badawczo-rozwojowych i stanowił istotne innowacyjne odstąpienie od produkowanych dotychczas wariantów. Spółka przeprowadziła produkcję testową (prototypową) nowego wyrobu, która była niezbędna do walidacji procesu technologicznego przed uruchomieniem produkcji seryjnej.

Dyrektor KIS w interpretacji z 6 grudnia 2024 r. uznał stanowisko spółki za prawidłowe w całości. Potwierdził, że:

• nowy model wyrobu motoryzacyjnego z nowym składem chemicznym spełnia definicję nowego produktu z art. 18ea ust. 2 CIT,

• produkcja testowa (prototypowa) stanowi produkcję próbną w rozumieniu art. 18ea ust. 3 CIT,

• koszty poniesione na etapie produkcji testowej stanowią koszty kwalifikowane z art. 18ea ust. 5 CIT.

Przypadek ten pokazuje, że ulga na prototyp nie jest zastrzeżona dla małych innowatorów. Liderzy branżowi o skali globalnej również mogą z niej korzystać, o ile nowy produkt rzeczywiście pochodzi z prac B+R i spełnia warunki ustawowe. Terminologia „produkcja testowa” użyta przez podatnika nie wyklucza uznania jej za „produkcję próbną” w sensie podatkowym.

Interpretacja 0111-KDIB1-3.4010.672.2024.2.MBD  z dnia 6 grudnia 2024 r.

‍

Przypadek 7: Metalowe opakowania (puszki) – wiele linii produkcyjnych

‍

C S.A. produkuje metalowe opakowania (puszki). Spółka wdrażała nowe produkty wytwarzane na kilku stanowiskach lub liniach produkcyjnych równocześnie. Dyrektor KIS wydał interpretację niekorzystną dla podatnika, ograniczającą prawo do ulgi do jednej linii produkcyjnej. Spółka zaskaryżyła tę interpretację do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

WSA Kraków wyrokiem z 27 października 2023 r. uchylił zaskarżoną interpretację jako wadliwą. Sąd jednoznacznie wskazał:

„Produkcja próbna może być wdrażana na kilku stanowiskach. Nielogicznym byłoby zatem ograniczanie tej ulgi tylko i wyłącznie do jednej linii produkcyjnej podatnika.”

Wyrok jest przełomowy, bo KIS przez długi czas stosował wąską wykładnię, według której ulga może dotyczyć tylko jednej linii produkcyjnej w danym roku. Sąd odrzucił tę interpretację jako pozbawioną podstaw językowych i systemowych. Ustawa nie zawiera takiego ograniczenia, a cel ulgi – wsparcie innowacji – nie wymaga zawężenia jej do jednej linii.

Wyrok WSA Kraków I SA/Kr 811/23 z dnia 27 października 2023 r.  

‍

Przypadek 8: Linia technologiczna biogazowni – skroplony biometan (LNG)

‍

B. Sp. z o.o. planowała uruchomić produkcję nowego produktu: skroplonego biometanu (LNG). Kluczowy aspekt sprawy dotyczył nowości technologii. Spółka zamierzała zastosować:

„nową dla spółki technologię skraplania biometanu (niestosowanej dotychczas w Polsce) z substancji czynnych pozyskanych od rolników. W związku z tym, że technologia została opracowana dla surowców pochodzących z innych krajów, konieczne będzie jej sprawdzenie i dostosowanie do surowców pozyskiwanych w Polsce.”

Spółka planowała poniesienie kosztów nabycia lub wytworzenia fabrycznie nowych środków trwałych zaliczanych do grup 3–6 i 8 KST niezbędnych do przeprowadzenia produkcji próbnej, a także wydatków na ulepszenie istniejących środków trwałych. W celu uruchomienia produkcji próbnej niezbędny był rozruch biogazowni, obejmujący:

• przetestowanie poprawności funkcjonowania linii technologicznej,

• weryfikację spełnienia określonych parametrów technicznych, w tym parametrów uzyskiwanego biometanu,

• uzyskanie niezbędnych dokumentów do wprowadzenia produktu do sprzedaży.

Dyrektor KIS wydał interpretację odmawiającą prawa do ulgi. Spółka zaskarżyła tę interpretację do WSA w Warszawie. Wyrokiem z 12 lipca 2023 r. (sygn. III SA/Wa 905/23) sąd uchylił interpretację KIS w zaskarżonej części i zasądził na rzecz spółki zwrot kosztów postępowania sądowego.

Sprawa ta ilustruje istotną kwestię: nowość produktu nie musi oznaczać absolutnej nowości w skali globalnej – wystarczy, że jest to nowa adaptacja technologii do lokalnych warunków. Koszty nabycia nowych środków trwałych (gr. 3–6, 8 KST) i ulepszeń istniejących śT – niezbędne do rozruchu biogazowni – kwalifikują się do ulgi.

Wyrok WSA Warszawa III SA/Wa 905/23 z dnia 12 lipca 2023 r.

‍

Wnioski praktyczne

‍

Analiza powyższych przypadków pozwala sformułować kilka wniosków dla podatników rozważających skorzystanie z ulgi na prototyp.

Zakres pojęcia nowego produktu

Pojęcie nowego produktu jest szerokie i nie wymaga bezwzględnej nowości w skali branży czy świata. Wystarczy, że dany produkt nie był wcześniej wytwarzany przez podatnika i powstał w wyniku prac B+R. Jednak uwaga: produkcja maszyn i urządzeń na indywidualne zamówienie klientów nie kwalifikuje się jako prototyp – nawet jeśli każde zamówienie jest inne. WSA w Łodzi (sygn. I SA/Łd 25/24, wyrok z 21 marca 2024 r.) orzekł wprost, że produkcja maszyn na indywidualne zamówienie różnych klientów nie tworzy „prototypów” w rozumieniu art. 18ea CIT, nawet jeśli każda maszyna różni się od poprzedniej. Sąd stwierdził: „nawet jeżeli poszczególne produkty różnią się między sobą, bo są tworzone na indywidualne zamówienia różnych klientów, to nie oznacza, że są prototypami”. Ulga na prototyp dotyczy nowego produktu podatnika – nie produktu tworzonego dla odbiorcy.

Składniki ceny nabycia środka trwałego

Cenę nabycia środka trwałego z art. 18ea ust. 5 pkt 1 CIT rozumie się zgodnie z art. 16g ust. 3 CIT – z uwzględnieniem transportu, załadunku i wyładunku, ubezpieczenia, montażu, instalacji i uruchomienia, odsetek oraz prowizji naliczonych do dnia przekazania do używania. Obok ceny nabycia nowych śT kwalifikują się również wydatki na ulepszenie istniejących śT z odpowiednich grup KST (art. 18ea ust. 5 pkt 2 CIT).

Leasing finansowy – pułapka podatkowa

Środzi trwałe finansowane leasingiem finansowym nie dają prawa do odliczenia ich wartości początkowej jako kosztu kwalifikowanego z art. 18ea ust. 5 pkt 1 CIT. KIS uznał, że przy leasingu finansowym podatnik nie poniósł „ceny nabycia” w rozumieniu art. 16g ust. 3 CIT. To jeden z najważniejszych elementów do zweryfikowania przed złożeniem wniosku o interpretację.

Moment poniesienia kosztu

Za rok faktycznego poniesienia kosztu kwalifikowanego uważa się rok faktycznej zapłaty, nie rok powstania kosztu (np. przyjęcia ŚT do używania). Faktury z poprzednich lat, zapłacone w danym roku, dają prawo do odliczenia za ten rok. Przy płatnościach transzowych – rokiem kosztu jest rok uiszczenia ostatniej transzy.

Sprzedaż wyrobów próbnych

Sprzedaż produktów wytworzonych podczas produkcji próbnej nie pozbawia podatnika prawa do ulgi. Potwierdzone to wprost w sprawie shotów owocowych.

Wieloliniowe projekty

Ulga może dotyczyć wielu linii i stanowisk produkcyjnych równocześnie – ustawa nie wprowadza ograniczenia do jednej linii (WSA Kraków). Warto też pamiętać, że negatywna interpretacja KIS nie kończy sprawy: skargi do WSA w kilku omawianych przypadkach zakończyły się uchyleniem odmownych rozstrzygnięć.

‍